ناتوانی عقلانی

ملاک های تشخیصی اختلال ناتوانی عقلانی (اختلال عقلانی رشدی) در

DSM-5

ناتوانی عقلانی (اختلال عقلانی رشدی) اختلالی با شروع در دوره رشد است و دربرگیرنده کمبودهای عقلی و عملکرد انطباقی در زمینه­های مفهومی، اجتماعی و عملی است. برآورده شدن 3 ملاک زیر برای تشخیص اختلال ضروی است:

  1. .وجود کمبودهایی در کارکردهای عقلی مانند استدلال، حل مسأله، برنامه ­ریزی، تفکر، قضاوت، یادگیری تحصیلی و یادگیری از راه تجربه، که از طریق ارزیابی بالینی و فردی آزمون­های استاندارد هوش تأیید می­گردد.
  2. کمبودهایی که در زمینه عملکرد انطباقی وجود دارد در غیاب کمک دیگران، موجب شکست در رسیدن به استقلال فردی و مسئولیت اجتماعی براساس ملاک های رشدی و اجتماعی فرهنگی می­ گردد. این کمبودهای انطباقی موجب محدود شدن عملکرد فرد در یک یا چند فعالیت روزمره زندگی (مانند گفت و گو، مشارکت اجتماعی و زندگی مستقل در محیط های متعددی مانند خانه، مدرسه، محل کار و جامعه می­شود.
  3. شروع کمبودهای عقلانی و انطباقی در طول دوره رشد می­باشد.

 

توجه: اصطلاح تشخیصی “ناتوانی عقلانی”، معادل اصطلاح “اختلالات عقلانی رشدی” ICD-11 است. اگر چه در کتاب حاضر، اصطلاح ناتوانی عقلانی به کار رفته است اما به منظور آگاهی از ارتباط DSM با سایر سیستم­ های طبقه­ بندی، در عنوان اختلال، از هر دو اصطلاح استفاده شده است. علاوه براین، قانون فدرال در ایالات متحده (قانون عمومی 256-111، قانون رُزا) اقدام به جایگزین ساختن اصطلاح ناتوانی عقلانی به جای اصطلاح عقب ­ماندگی ذهنی نموده است. نشریات پژوهشی نیز استفاده از اصطلاح ناتوانی عقلانی را ترجیح می­دهند. بنابراین، اصطلاح ناتوانی عقلانی، اصطلاحی مشترک در میان حوزه پزشکی، آموزشی، سایر حرفه ­ها بوده و نیز در بین جمعیت عادی جامعه و گروه­ های حامی این افراد نیز بیشتر رایج است.

*****

شدت کنونی را مشخص کنید:

(F70) نوع خفیف:

از نظر مفهومی: مشکلاتی در زمینه یادگیری مهارت های تحصیلی، عملکرد اجرایی و حافظه وجود دارد.

از نظر اجتماعی: عدم پختگی در تعاملات اجتماعیف اشکال در تنظیم هیجانی و رفتارهای نامتناسب با سن و ساده لوحانه.

از نظر کارکردی: اگر چه ممکن است بتواند از عهده وظایف و تکالیف شخصی خود برآید اما در مواجهه با تکالیف پیچیده زندگی روزمره مانند خرید، بیرون رفتن، مراقبت از فرزندان و مدیریت دارایی هایش، نیازمند کمک دیگران است. چنان چه در شغلی که نیازمند مهارت های مفهومی نیست مشغول شود، ممکن است عملکرد چندان بدی نداشته باشد.

(F71) نوع متوسط

از نظر مفهومی: در دوران کودکی مشکلات قابل توجه ای در زبان دارد و در دوران مدرسه نیز دچار ضعف مشهود در خواندن، نوشتن و ریاضی است و برای انجام وظایف شخصی خود به کمک نیاز دارد.

از نظر اجتماعی: رشد زبان او در مقایسه با همسالانش پیچیدگی کمتری دارد. اگر چه ممکن است نتواند نشانه ها و علائم اجتماعی را به خوبی درک کند، اما می تواند پیوندهای اجتماعی و عاطفی برقرار نماید. در حوزه تصمیم گیری به کمک اطرافیان نیازمند هستند.

از نظر کارکردی: در صورت آموزش کافی، می توانند به بخش زیادی از نیازهای خود رسیدگی کنند. توانایی کار در مشاغلی که به مهارتهای مفهومی نیاز ندارند را دارا می باشند. در کل به کمک اطرافیان نیاز دارند. گروه کوچکی از این افراد رفتارهای ناسازگارانه دارند.

(F72)نوع شدید

از نظر مفهومی: افراد دارای ناتوانی عقلی شدید، دستیابی محدودی به مهارت های مفهومی، درک زبان، حساب و زمان دارند. آنها در زمینه مفهومی نیازمند حمایت گسترده اطرافیان هستند.

از نظر اجتماعی: از نظر واژه ها و دستور زبان بر زمان حال متمرکز هستند و قادر به درک ایما و اشاره و علائم اجتماعی ساده اند. البته روابط میان فردی آنها قابل قبول است.

از نظر کارکردی: در کلیه امور زندگی نیازمند کمک دیگران هستند، قادر به تصمیم گیری نبوده و آموزش آنها برای مسائل گوناگون بسیار طولانی و دشوار خواهد بود. رفتارهای ناسازگارانه و خودآسیبی نیز در تعدادی از این افراد دیده می شود.

(F73) نوع عمیق

از نظر مفهومی: ناتوانی تفکر در سطح نمادین، درک و استفاده محدود از اشیا که بخشی از آن می تواند ناشی از اختلالات حسی و حرکتی آنها باشد.

از نظر اجتماعی: درک بسیار محدود از گفتار و نشانه های اجتماعی دارند. می توانند هیجان های خود را به شکل غیر کلامی ابراز نمایند. روابط رضایت بخشی با افراد آشنا برقرار می کنند

از نظر کارکردی: در تمام حیطه های زندگی نیازمند کمک دیگران هستند، البته می توانند از پس برخی کارهای روزمره برآیند و از سرگرمی ها لذت ببرند. تعداد قابل توجهی از آنها رفتارهای ناسازگارانه دارند.

 *******

 به منظور دسترسی همیشگی و آفلاین به این ملاک و تمامی ملاک های تشخیصی و آماری اختلالات روانی می توانید نرم افزار اندرویدی (DSM-5) را از این سایت دانلود کنید. مصاحبه ساختاری برای اختلالات معرفی شده در DSM-5 نیز نرم افزار SCID-5 در اختیار شما قرار دارد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.